به گزارش خبرنگار بینالملل تازههای اقتصاد به نقل از رویترز؛ دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در آستانه دیدار با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، با یکی از مهمترین چالشهای راهبرد تجاری خود روبهرو است. ایجاد زنجیره تأمین داخلی برای مواد معدنی حیاتی و کاهش سلطه پکن بر این بازار.
با وجود سرمایهگذاری میلیاردی دولت ترامپ در پروژههای معدنی، بسیاری از طرحهای آمریکا هنوز سالها تا آغاز تولید فاصله دارند. در نتیجه، صنایع آمریکایی همچنان برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز در تولید نیمهرساناها، رباتها، سامانههای تسلیحاتی و فناوری هوش مصنوعی به منابع چینی وابستهاند.
این وابستگی، موقعیت واشنگتن را در مذاکرات تجاری با پکن پیچیده کرده است. به گفته شش تحلیلگری که با رویترز گفتوگو کردهاند، ترامپ نمیتواند بدون در نظر گرفتن خطر محدود شدن دسترسی آمریکا به فلزات، آهنرباها و ترکیبات شیمیایی مورد نیاز صنایع این کشور، فشار نامحدودی بر چین در زمینه تعرفهها و محدودیتهای صادراتی وارد کند.
چین نیز بارها از جایگاه مسلط خود در بازار جهانی عناصر کمیاب بهعنوان اهرم فشار در مذاکرات استفاده کرده است. پکن سال گذشته صادرات برخی از این مواد معدنی و آهنرباهای صنعتی را محدود کرد؛ اقدامی که فعالیت شرکت فورد و شماری دیگر از تولیدکنندگان آمریکایی را با اختلال مواجه ساخت و واشنگتن را به مذاکره برای حفظ دسترسی به این مواد واداشت.
شکاف میان اهداف بلندپروازانه ترامپ و سرعت پایین اجرای پروژهها، نشاندهنده دشواری بازسازی صنعتی است که آمریکا در اواخر قرن بیستم تقریباً آن را کنار گذاشت.
سمیر کاپادیا، رئیس بخش تجارت در شرکت مشاوره تجاری ووگل گروپ در واشنگتن، با اشاره به فاصله میان طرحهای اعلامشده و پروژههای آماده اجرا میگوید: «در حال حاضر تعداد ارائههای پاورپوینتی از مجوزهای صادرشده بیشتر است؛ بنابراین پرسش این است که چه تعداد از این پروژهها فقط روی کاغذ وجود دارند و چه تعداد واقعاً آماده آغاز عملیات اجرایی هستند.»
دیدار ترامپ و شی؛ آزمون قدرت چانهزنی واشنگتن
دیدار پیشبینیشده ترامپ و شی جینپینگ در روز پنجشنبه، آزمونی مهم برای سنجش راهبرد آمریکا در برابر سلطه معدنی چین خواهد بود.
احتمال دارد دو طرف درباره تمدید آتشبس تجاری موجود که قرار است در ژانویه به پایان برسد، به توافق برسند. این توافق شامل معافیتهای صادراتی برای برخی مواد معدنی حیاتی نیز میشود.
ریچ نولان، رئیس انجمن ملی معدن آمریکا، در این باره میگوید: «چینیها هر زمان که بخواهند، از گلوگاه مواد معدنی حیاتی برای تحت فشار قرار دادن آمریکا استفاده میکنند.»
در مقابل، چین اعلام کرده است محدودیتهای صادراتی را با هدف جلوگیری از استفاده نظامی از این مواد اعمال کرده است. پکن همچنین واشنگتن را متهم کرده که با جلوگیری از صادرات نیمهرساناها به چین، از ابزار کنترل صادرات سوءاستفاده میکند.
فاصله چشمگیر آمریکا و چین در تولید آهنرباهای راهبردی
عقبماندگی آمریکا در این حوزه بهخوبی در آمار تولید آهنرباهای نئودیمیوم ـ آهن ـ بور (NdFeB) نمایان است؛ آهنرباهایی قدرتمند که در خودروهای برقی، تجهیزات نظامی و صنایع پیشرفته کاربرد گستردهای دارند.
بر اساس دادههای آژانس بینالمللی انرژی، ظرفیت تولید سالانه این آهنرباها در آمریکا طی سال ۲۰۲۵ حدود ۴۵۰۰ تن بوده، در حالی که ظرفیت چین به حدود ۲۱۰ هزار تن رسیده است؛ اختلافی که نشان میدهد ظرفیت تولید چین بیش از ۴۶ برابر آمریکا است.
با این حال، برتری چین تنها به استخراج مواد معدنی محدود نمیشود. پکن طی چند دهه، زیرساختهای گستردهای در زمینه فرآوری و پالایش مواد خام، دانش فنی و تولید قطعات صنعتی ایجاد کرده است؛ مزیتی که بازسازی آن برای آمریکا به زمان و سرمایهگذاری قابلتوجهی نیاز دارد.
جک لیفتون، تحلیلگر شرکت تکنولوژی متالز ریسرچ، با لحنی انتقادی درباره وضعیت آمریکا میگوید: «الان کجا ایستادهایم؟ دقیقاً همان جایی که چینیها میخواهند ما باشیم؛ در وضعیتی کاملاً آشفته و بهشدت عقبمانده.»
پروژههای معدنی آمریکا؛ از وعده سرمایهگذاری تا آغاز تولید
دولت ترامپ تلاش کرده است با تسریع اجرای پروژههای معدنی و فرآوری، فاصله خود با چین را کاهش دهد؛ اما بخش بزرگی از زیرساختهای مورد نیاز همچنان در مراحل اولیه قرار دارند.
توسعه معادن، پالایشگاهها و تأسیسات فرآوری به زمان زیادی نیاز دارد و در برخی موارد، آغاز فعالیت تجاری این پروژهها ممکن است یک دهه یا بیشتر طول بکشد.
راهبرد معدنی ترامپ با چالش سیاسی داخلی نیز روبهرو است
برنامه دولت ترامپ برای کاهش وابستگی به چین، علاوه بر موانع فنی و اقتصادی، با چالشهای سیاسی داخلی نیز مواجه شده است. پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای، زمینه کنترل کنگره آمریکا توسط این حزب در سال آینده را فراهم میکند. برخی از نمایندگان دموکرات نیز نسبت به سرمایهگذاری دولت در شرکتهای خصوصی فعال در حوزه مواد معدنی انتقاد کردهاند.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا که وزارتخانه تحت مدیریت او تأمین مالی چندین پروژه معدنی را برعهده داشته است، هفته گذشته اعلام کرد که برای توضیح اقدامات دولت در این حوزه آمادگی دارد.
گزارش رویترز نشان میدهد که کاهش وابستگی آمریکا به چین در حوزه مواد معدنی راهبردی، صرفاً با اختصاص بودجه و اعلام پروژههای جدید امکانپذیر نیست. چین طی چند دهه، زنجیرهای یکپارچه از استخراج و فرآوری تا تولید قطعات صنعتی ایجاد کرده است؛ زیرساختی که ایجاد نمونه مشابه آن در آمریکا به سالها سرمایهگذاری نیاز دارد.
از سوی دیگر، اهمیت این مواد در صنایع آینده، از خودروهای برقی و هوش مصنوعی گرفته تا تجهیزات نظامی و نیمهرساناها، باعث شده است کنترل زنجیره تأمین آنها به یکی از ابزارهای مهم قدرت اقتصادی و سیاسی تبدیل شود.
در چنین شرایطی، آمریکا در حالی برای کاهش نفوذ اقتصادی چین تلاش میکند که همچنان برای تأمین بخش مهمی از نیازهای صنعتی خود به این کشور وابسته است؛ وابستگیای که میتواند در مذاکرات تجاری، دست واشنگتن را برای اعمال فشار بر پکن محدود کند.
نظر شما